Een interessante vraag is in hoeverre de onderhavige familie verwant is aan de gelijknamige familie uit Brandenburg. Het adelsdiploma uit 1789 bevestigt deze verwantschap tussen de Nederlandse familie Quast en de Duitse oer-adellijke tak Von Quast door middel van een clausule met terugwerkende kracht. De tekst stipuleert dat Johann Anton Quast en zijn echtgenote worden verheven “also u. dergestalt, als ob sie von ihren vier Ahnherrn Vater und Mutter, auch Geschlechten beiderseits durchaus recht Edelgebohrne Turnier=genossene und Rittermäßige Edelleuthe und Frauen jederzeit gewesen wären“. Deze bepaling stelt dat de begunstigden behandeld moeten worden alsof zij “altijd al” van adel waren. Dit dient niet als de creatie van nieuwe adel (Briefadel), maar als een formele staatserkenning van hun reeds bestaande, ononderbroken oer-adellijke afstamming (Uradel).
De verklaring van het Pruisische Heroldsamt van 5 januari 1892 geeft juridische bevestiging van overheidswege van de verwantschap. Om de zwaarte van dit document te begrijpen, is het belangrijk om de status van dit instituut toe te lichten. Het Königlich Preußisches Heroldsamt werd in 1855 opgericht door de Pruisische koning Frederik Willem IV en fungeerde als het hoogste staatsorgaan voor alle zaken omtrent adel, titels, familiewapens en genealogische aanspraken binnen het koninkrijk. Het was geen particuliere vereniging van historici, maar een officieel regeringsinstituut met wettelijke bevoegdheden. Een besluit van het Heroldsamt, zoals hier de bevestiging van een adoptie of afstamming, gold als een bindend juridisch staatsdocument. In de officiële overheidsverklaring uit 1892 worden de adoptie en de afstamming van de familie dan ook met wettelijke kracht bevestigd. Van dit document heeft drs. A.B. Speekenbrink, gouverneur van de Nederlandse Antillen (1957-1961), op 11 mei 1959 een gewaarmerkt afschrift gemaakt. Mevrouw N.C. Römer-Kenepa, destijds hoofd van het Centraal Historisch Archief, heeft dit in haar brief van 16 september 1996 (kenmerk CHA 9-57) onderschreven. Het door de gouverneur opgestelde afschrift is op 9 maart 1993 in de vorm van een notariële akte gedeponeerd, gevolgd door een akte van depot op 11 maart 1997 door notaris J.K. Schmitz (1). Hoewel mr. Juchter van Bergen Quast en dr. A.F. Paula in de archieven van de gouverneur geen verwijzing naar dit afschrift hebben teruggevonden, is het juridische bewijs door de deponering notarieel geborgd.
Tijdens de landhervormingen van 1945 (Bodenreform) onteigenden de communistische autoriteiten in Oost-Duitsland de landadel zonder compensatie. Deze confiscatie gold niet alleen voor hun landerijen en kastelen, maar ook voor al hun ‘bewegelijke zaken’, waaronder kunstcollecties, bibliotheken en de eeuwenoude familie- en landgoedarchieven (de zogenaamde Guts- en Adelsarchive). Wat bewaard bleef, werd genationaliseerd in staatsarchieven en door de DDR voornamelijk gebruikt als bronnenmateriaal voor marxistische geschiedschrijving om de feodale uitbuiting door deze grootgrondbezitters aan te tonen (2). Daarom is men voor oudste generaties Quast aangewezen op secundaire bronnen. Op basis van de formele verklaring van het Pruisische Heroldsamt en het manuscript ‘Stammreihe und Nachkommen der Herren von Quast‘ (3) is de oudere genealogie en de historische aansluiting bij het stamslot Garz als volgt opgebouwd: zie ook Gothaisches Genealogisches Taschenbuch der Adeligen Häuser. Der in Deutschland eingeborene Adel (Uradel) 1904. 5. Jahrgang. Justus Perthes, Gotha 1903:
I. Kerstien Quast, auf Garz, tr. N.N.
II. Albrecht Quast, auf Garz, tr. N.N. von Schlieben. Uit dit huwelijk:
- Joachim, volgt IIIa
- Christoph, volgt IIIb
IIIa. Joachim Quast, auf Garz, tr. Catharina von Bocholtz, [dr. van Wilhelm von Bocholtz en Elisa von Hertefeld].
IVa. Werner Quast, geboren vóór 10 januari 1566, leenman van de abdij Gladbach, † omstreeks 1603.
Va. Antonius Quast, geboren te Gladbach circa 1570, gehuwd vóór 3 augustus 1604 met Catharina N.N.
Johann Quast, geboren circa 1599, leenman en stadhouder van Odenkirchen, † aldaar op 26 maart 1654. Hieruit nakomelingen, zie Nederlandse Genealogieën 11 en Nederlandse Genealogieën 13, ‘s-Gravenhage 1996
IIIb. Christoph (von) Quast, Kurbrandenburgs kapitein, tr. Agnes von Bardeleben.
IVb. Joachim (von) Quast, auf Garz, † in 1581, tr. Elisabeth von Burgsdorff.
Vb. Albrecht von Quast, auf Garz, † in 1592, tr. N.N. von Krummensee. Uit dit huwelijk:
Henning (Heinrich) von Quast, auf Garz, † in 1609, tr. Elisabeth von Rohr.
Albrecht von Quast, auf Garz, † 1626, tr. Ottilie von Rohr. Uit beide nakomelingen. Zie Genealogisches Handbuch der Adelige Häuser, Bd. XVIII, 1985
Verder onderzoek loopt om deze genealogische opstelling in de toekomst met aanvullende bronnen te ondersteunen.
Tot slot is het maatschappelijke bevestiging geleverd door de Duitse oer-adellijke tak zelf. Sigismund von Quast, het toenmalige hoofd van de tak Von Quast, heeft in een brief van 24 augustus 1998 klip-en-klaar schriftelijk verklaard dat de beide takken eenzelfde stam hebben (4). Tijdens een familiedag te Iphofen op 29 en 30 september 1998 heeft hij deze verwantschap bovendien publiekelijk bekendgemaakt: “Sehr geehrter Herr Baron! (…) “Da wir Ende des Monats unseren Familientag abhalten werden, wird Ihr Zusammenhang mit unserer Familie einen Mittelpunkt bilden!”
Daarmee sluiten het juridische staatsbewijs, het historische bewijs en het maatschappelijke bewijs logisch en sluitend op elkaar aan.
Bronnen
(1) Voetnoot 38 op p. 376 van Nederlandsche Genealogieën 11.
(2) Sachse, C., & Scheunemann, J. (2024). Kulturgutentzug in der Sowjetischen Besatzungszone und der DDR. Museumsverband Sachsen-Anhalt.
(3) Verklaring van het Pruisische Heroldsamt van 5 januari 1892; manuscript ‘Stammreihe und Nachkommen der Herren von Quast’.
(4) Familiepapieren: Brieven Sigismund von Quast.